Upadłość konsumencka – pomoc od A do Z

• Straciłeś kontrolę nad długami?
• Masz dość nękania przez windykatorów?
• Uważasz, ze przegrałeś swoje życie przez długi?
• Nie widzisz szans na spłatę swoich zobowiązań?

W takiej sytuacji czas odkryć najskuteczniejsze lekarstwo na nowe życie bez długów: upadłość konsumencką. Z tego poradnika dowiesz się, czy upadłość jest tym, co rozwiąże Twoje problemy.

Czym jest i dla kogo jest upadłość konsumencka?

Upadłość konsumencka to w pełni legalne, sądowe postępowanie restrukturyzacyjne, którego celem jest oddłużenie niewypłacalnej osoby fizycznej. To prawne narzędzie stworzono z myślą o osobach, które trwale utraciły możliwość spłaty swoich zobowiązań i wpadły w spiralę zadłużenia.

Definicja: kiedy dłużnik staje się niewypłacalny?

Kluczowym pojęciem jest tutaj „niewypłacalność”. Zgodnie z art. 11 Prawa upadłościowego, dłużnik staje się niewypłacalny, gdy utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Prawo wprowadza również proste domniemanie, które ułatwia interpretację tego stanu:

Dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

Jeśli więc od ponad trzech miesięcy nie jesteś w stanie terminowo regulować swoich rat, rachunków czy innych długów, z prawnego punktu widzenia spełniasz podstawowy warunek do ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

Kto może, a kto nie powinien ogłaszać upadłości?

Nowelizacja przepisów z ostatnich lat znacząco poszerzyła grono osób, które mogą skorzystać z tego rozwiązania. Prawo do ogłoszenia upadłości konsumenckiej przysługuje:

• Osobom fizycznym, które nie prowadzą działalności gospodarczej.
• Byłym przedsiębiorcom, po wykreśleniu działalności z rejestru CEIDG.
• Osobom, które stały się niewypłacalne (zgodnie z definicją powyżej).

Praktycznie każdy dłużnik może ogłosić upadłość konsumencką. Nawet nie posiadający majątku, a wyłącznie same długi. I nawet ten, który pomyśli: upadłość konsumencka nie jest dla mnie.

Sprawdź to zupełnie za darmo: skorzystaj z darmowych konsultacji z adwokatem specjalizującym się w upadłości konsumenckiej. Napisz na adres prawnicy@mamdlugi.pl , umów termin i porozmawiaj z prawnikiem o swojej sytuacji.

Zanim złożysz wniosek: kluczowe ryzyka i ciemne strony upadłości

Upadłość konsumencka często przedstawiana jest jako proste i bezbolesne rozwiązanie wszystkich problemów finansowych. To niebezpieczne uproszczenie. Zanim podejmiesz decyzję, musisz poznać realne konsekwencje i ryzyka, które mogą sprawić, że Twoja sytuacja stanie się jeszcze trudniejsza. To nie jest remedium dla każdego.

Dlatego istotna jest konsultacja swojej sytuacji z adwokatem, a nie sprzedawcą hurtowym usług o nazwie upadłość konsumencka. Ten drugi prawdopodobnie ukryje przed Tobą ciemne strony upadłości, gdyż dla niego liczy się zysk z „nagonienia klienta”.

Rażące niedbalstwo: kiedy sąd może odmówić umorzenia długów?

To najważniejsza pułapka, o której milczą sprzedawcy „szybkich oddłużeń”. Chociaż po zmianach w przepisach w 2020 roku sąd rzadko kiedy oddala sam wniosek o upadłość, to może uznać, że dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności umyślnie lub w wyniku rażącego niedbalstwa. Co to oznacza?

Rażące niedbalstwo to sytuacja, w której świadomie i nieodpowiedzialnie powiększałeś swoje zadłużenie, np. zaciągając kolejne pożyczki i „chwilówki” na spłatę poprzednich, żyjąc ponad stan bez pokrycia w dochodach. W takim przypadku sąd co prawda ogłosi Twoją upadłość, ale jej skutki mogą być dla Ciebie katastrofalne.

[UWAGA EKSPERTA]: Jeśli sąd stwierdzi rażące niedbalstwo, może ustalić plan spłaty wierzycieli na okres od 36 miesięcy (3 lata) aż do 84 miesięcy (7 lat). W skrajnych przypadkach plan ten może zakładać spłatę całości lub znacznej części długu, co oznacza brak realnego umorzenia zobowiązań. Upadłość staje się wtedy długoterminowym, rygorystycznym procesem spłaty pod nadzorem syndyka, a nie nowym startem.

Syndyk zamiast komornika: co to oznacza w praktyce?

Wielu dłużników myśli, że ogłoszenie upadłości oznacza koniec problemów z egzekucją. To prawda, że postępowania komornicze zostają zawieszone. Jednak na scenę wkracza syndyk, który ma znacznie szersze uprawnienia niż komornik. Od momentu ogłoszenia upadłości, to syndyk przejmuje pełną kontrolę nad całym Twoim majątkiem (tzw. masą upadłości).

• Zajęcie wynagrodzenia: Syndyk zajmie część Twojego wynagrodzenia. Zgodnie z przepisami 50% pensji, jednak musi pozostawić Ci równowartość minimalnego wynagrodzenia.
• Zajęcie świadczeń: Z emerytury lub renty syndyk zajmie 25%. Świadczenia takie jak 800+ pozostają nietknięte.
• Pełna kontrola: Syndyk zarządza Twoimi finansami, decyduje o sprzedaży majątku i ma wgląd w Twoje konta bankowe. Współpraca z nim jest absolutnie kluczowa.

Konsekwencje: utrata majątku i publiczna informacja

Decyzja o upadłości ma dwie inne, bardzo dotkliwe konsekwencje, o których musisz wiedzieć:

1. Utrata całego majątku: Syndyk ma za zadanie spieniężyć (sprzedać) cały Twój wartościowy majątek. Obejmuje to nie tylko mieszkanie czy dom (z pewnymi wyjątkami na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych), ale również samochód, wartościową elektronikę czy biżuterię.
2. Publiczna informacja: Fakt ogłoszenia upadłości jest informacją publiczną. Zostanie opublikowany w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ). Oznacza to, że każdy — w tym pracodawcy, kontrahenci czy rodzina — będzie mógł sprawdzić, że jesteś bankrutem.

Jak wygląda proces ogłaszania upadłości?

Proces upadłości konsumenckiej jest sformalizowaną procedurą sądową. Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się skomplikowany, można go podzielić na cztery główne, dość logiczne i czytelne etapy.

Krok 1: Analiza sytuacji i gromadzenie dokumentacji

Pierwszym etapem jest weryfikacja przez prawnika możliwości skorzystania z tej szansy umorzenia wszystkich długów.

Zanim w ogóle pomyślisz o wniosku, musisz dokonać szczegółowego „przeglądu technicznego” swoich finansów i zebrać komplet dokumentów. To podstawa całego procesu. Niezbędne będą:

• Komplet umów: Wszystkie umowy kredytowe, pożyczkowe, a także wezwania do zapłaty i pisma od firm windykacyjnych.
• Dokumenty dochodowe: Zaświadczenia o zarobkach, umowy o pracę, zlecenia, a także historia operacji na koncie bankowym za ostatnie 6-12 miesięcy.
• Wykaz majątku: Spis wszystkich wartościowych składników majątku (nieruchomości, samochody, oszczędności).
• Dokumentacja dodatkowa: W przypadku problemów zdrowotnych, które przyczyniły się do niewypłacalności, kluczowa będzie dokumentacja medyczna.

[UWAGA EKSPERTA]: Aby mieć pewność, że nie pominiesz żadnego wierzyciela, pobierz swój aktualny Raport BIK. To dokument, który zawiera listę większości Twoich zobowiązań bankowych i pożyczkowych. Pamiętaj jednak, że nie wszystkie firmy pożyczkowe współpracują z BIK, dlatego warto dodatkowo przeszukać historię e-maili i konta bankowego.

Krok 2: Złożenie wniosku przez system KRZ

Kolejny etap to zebranie dokumentów do wniosku (umów kredytowych, poświadczeń zarobkowych, dokumentacji lekarskiej w przypadku osób chorych czy wyciągów z kont).

Półfinał to stworzenie przez prawnika wniosku o upadłość konsumencką.

Obecnie wnioski o ogłoszenie upadłości konsumenckiej składa się wyłącznie drogą elektroniczną za pośrednictwem rządowego systemu – Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). Wniosek w systemie KRZ to sformalizowany formularz, w którym musisz podać swoje dane, dokładny spis majątku, listę wszystkich wierzycieli (wraz z kwotami i datami wymagalności) oraz, co najważniejsze, szczegółowe uzasadnienie, dlaczego stałeś się niewypłacalny.

[UWAGA EKSPERTA]: Choć istnieją pojedyncze doniesienia o przyjmowaniu wniosków papierowych przez niektóre sądy, oficjalną i obligatoryjną drogą jest system KRZ. Samodzielne wypełnienie wniosku jest możliwe, ale ze względu na ryzyko błędów formalnych, które mogą wydłużyć postępowanie, większość osób korzysta ze wsparcia profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata od upadłości).

Krok 3: Działania sądu i rola syndyka

Finałem jest wydanie przez sąd pozytywnej decyzji i rozpoczęcie procesu upadłości.

Po złożeniu wniosku sąd ma formalnie do 2 miesięcy na jego rozpatrzenie, choć w praktyce ten czas może być dłuższy. Jeśli wniosek jest poprawny, sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości i wyznacza syndyka. Od tego momentu rozpoczyna się właściwe postępowanie. Syndyk kontaktuje się z Tobą, wierzycielami, Twoim pracodawcą i bankami, a następnie przystępuje do inwentaryzacji i likwidacji (sprzedaży) Twojego majątku.

Oczywiście jeśli przystępujesz do upadłości goły i wesoły, etap sprzedaży majątku nie odbywa się z powodu braku tego, co syndyk mógłby spieniężyć.

Krok 4: Plan spłaty i jego realizacja

Po spieniężeniu majątku syndyk przedstawia sądowi projekt planu spłaty wierzycieli. Sąd, biorąc pod uwagę Twoje możliwości zarobkowe, koszty utrzymania i przyczyny niewypłacalności, ustala, przez jaki okres i w jakiej wysokości będziesz co miesiąc spłacać część swoich długów.

Okres ten standardowo wynosi do 36 miesięcy (3 lata). Jeśli jednak sąd uzna, że Twoja niewypłacalność była zawiniona, może wydłużyć ten okres nawet do 7 lat. Po sumiennym wykonaniu całego planu spłaty, pozostała część Twoich długów zostaje ostatecznie umorzona, a Ty stajesz się osobą wolną od zadłużenia.

Ile naprawdę kosztuje upadłość konsumencka?

Koszty związane z procesem upadłości konsumenckiej można podzielić na dwie kategorie: stałe opłaty urzędowe i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, jeśli zdecydujesz się na jego pomoc.

Opłata sądowa i koszty syndyka

To koszty, których nie da się uniknąć i są one regulowane prawnie.

• Opłata od wniosku: Stała opłata sądowa za złożenie wniosku wynosi 30 zł.
• Wynagrodzenie syndyka: Jest to główny koszt postępowania. Sąd ustala jego wysokość po zakończeniu czynności syndyka, biorąc pod uwagę nakład pracy. Zgodnie z przepisami na 2025 rok, wynagrodzenie to mieści się w przedziale od ok. 2 137 zł do 17 097 zł (plus VAT). W przypadku braku majątku, koszty te mogą być tymczasowo pokryte przez Skarb Państwa.

Wynagrodzenie kancelarii prawnej

To koszt opcjonalny, ale wysoce rekomendowany. Za pomoc prawnika w przygotowaniu wniosku i prowadzeniu sprawy zapłacisz od ok. 3000 zł do kilkunastu tysięcy złotych, w zależności od skomplikowania sprawy i renomy kancelarii.

Za wstępną weryfikację nie zapłacisz nic. Te koszty ponosi kancelaria.

Gdy po weryfikacji prawnik uzna, że można przeprowadzać procedurę, dokona wyceny kwoty wynagrodzenia za stworzenie przez niego wniosku do sądu. Pamiętaj, że profesjonalna kancelaria nie pobiera pieniędzy z góry za obietnice. Ale za konkretną pracę. I jej efekty.

[UWAGA EKSPERTA]: Zawsze weryfikuj całkowity koszt usługi i zakres czynności w umowie z pełnomocnikiem przed rozpoczęciem współpracy. Modele ratalne lub płatność po uzyskaniu postanowienia sądu są korzystne, ale nie powszechne.

Życie po ogłoszeniu upadłości: nowy początek z ograniczeniami

Ogłoszenie upadłości to nie koniec, a początek nowego etapu finansowego. Będzie on wymagał dyscypliny, ale daje realną szansę na wyjście na prostą.

Zarządzanie finansami w trakcie postępowania

W trakcie realizacji planu spłaty Twoje finanse podlegają ścisłym regułom. Syndyk zajmuje część Twoich dochodów, ale musisz mieć z czego żyć. Kluczowe jest regulowanie bieżących zobowiązań (czynsz, media), ponieważ nowe długi nie podlegają umorzeniu w ramach upadłości. Pamiętaj, że wzrost Twoich dochodów w trakcie planu spłaty nie powoduje automatycznego zwiększenia rat – to motywacja do poszukiwania lepiej płatnej pracy.

Odbudowa zdolności kredytowej i wpis w BIK

Informacja o Twojej upadłości będzie widoczna w Biurze Informacji Kredytowej (BIK) przez 10 lat. W praktyce oznacza to znaczne trudności w uzyskaniu kredytu bankowego przez ten okres. Odbudowa wiarygodności to powolny proces. Po zakończeniu planu spłaty warto zacząć od małych produktów finansowych (np. zakupy na raty, karta kredytowa z niskim limitem) i terminowego ich spłacania, aby powoli budować pozytywną historię kredytową od nowa.

Upadłość konsumencka: najczęściej zadawane pytania (FAQ)